Przeciwnicy Hitlera a system prawa RFN

autor zdjęcia: o.Ang.

źródło: Rzeczpospolita

Hermann Weinkauff (1894–1981) – niemiecki prawnik, pierwszy prezes Federalnego Trybunału Sprawiedliwości RFN w latach 1950–1960

autor zdjęcia: bundesarchive (2)

źródło: Rzeczpospolita

Fritz Bauer (1903–1968) – niemiecki sędzia i prokurator. Odegrał kluczową rolę w powojennym schwytaniu organizatora Holokaustu, Adolfa Eichmanna

Większość prawników współpracujących z reżimem narodowosocjalistycznym w III Rzeszy sukcesywnie wracała do pracy w aparacie sprawiedliwości RFN, co zapewniło im bezkarność i pozwoliło na dalszą dyskryminację dawnych dysydentów.

Mogłoby się wydawać, że w sytuacji, w jakiej znalazła się po wojnie Republika Federalna Niemiec, jako kraj obciążony winą za zbrodnie II wojny światowej, zapotrzebowanie na bohaterów – przeciwników Hitlera, członków jakiegokolwiek ruchu oporu – było spore. Zrozumiała byłaby chęć pokazania, że nie wszyscy Niemcy popierali Hitlera, że było wielu odważnych – młodych, starych, kobiet, mężczyzn, socjalistów i konserwatystów, wojskowych i cywilów, słowem – przedstawicieli całego społeczeństwa, którzy nie tylko nie popierali Hitlera, ale mieli odwagę się sprzeciwić. Taki tok rozumowania wydaje się racjonalny i jakoś zgodny z naszymi intuicjami. Nic bardziej błędnego! W RFN dużo mocniejszy okazał się inny instynkt utrzymujący wiarę, że nic nie dało się zrobić. Wrogowie Hitlera byli wrogami tego mitu.

Kręte ścieżki pamięci

Na gruzach III Rzeszy udało się z czasem zbudować demokratyczne państwo prawa. Nie bez udziału byłych nazistów… Oczywiście, denazyfikacja przeprowadzona przez aliantów dała efekty w postaci aresztowań i procesów najważniejszych narodowosocjalistycznych przywódców i zbrodniarzy. Jednak już wtedy wiedziano, że jest to jedynie promil osób winnych zbrodni – wiele z nich żyło w Niemczech, a ich działalność wojenna była często tajemnicą...